|
Czy wysiłek fizyczny może być niebezpieczny? |
| dr n. med. Magdalena Kwaśniewska (1), prof. dr hab. n. med. Wojciech Drygas (1,2) |
| (1) Uniwersytet Medyczny w Łodzi, (2) Instytut Kardiologii w Warszawie |
|
Strona 1 z 2
Liczne dowody naukowe wskazują bezspornie, że rekreacyjna aktywność fizyczna o umiarkowanej intensywności u zdrowych osób dorosłych obniża całkowite ryzyko zgonu (tzn. niezależnie od przyczyny) oraz ryzyko rozwoju chorób układu krążenia, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Silnie ugruntowane są także dowody na skuteczność regularnej aktywności fizycznej wśród chorych z chorobą wieńcową, nadciśnieniem tętniczym, chorobami naczyń mózgowych i obwodowych czy z cukrzycą, Wyważony program ćwiczeń powinien obejmować nie tylko trening wytrzymałościowy, ale także ćwiczenia oporowe i rozciągające stawy, aby poprawić zdolność danej osoby do sprawnego codziennego funkcjonowania, wykonywania zadań wymagających sprawności fizycznej przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka urazu.
Pomimo oczywistych korzyści uzyskiwanych z aktywnego trybu życia, każdy wysiłek fizyczny jest dla organizmu wyzwaniem i może mieć skutki uboczne. Dotyczy to w szczególności osób prowadzących przez lata siedzący tryb życia i zmieniających gwałtownie swoje dotychczasowe nawyki, próbując w ten sposób nadrobić stracony czas. Warto pamiętać, iż ćwiczenia mogą wyzwolić lub przyspieszyć rozwój uśpionych patologii drzemiących w organizmie, nieobecnych w stanie spoczynku.
Do najczęściej opisywanych skutków ubocznych aktywności fizycznej należą:
- Urazy mięśniowo-stawowe
- Zaburzenia metaboliczne
- Zaburzenia w obrazie krwi i funkcjonowaniu narządów wewnętrznych
- Infekcje, stany zapalne, reakcje alergiczne
- Bezpośrednie wyzwalanie niekorzystnych zdarzeń związanych z pracą serca.
|
|
Mając na względzie powyższe możliwe niepożądane efekty ćwiczeń
fizycznych konieczne jest właściwe zaplanowanie treningu z
uwzględnieniem indywidulanych potrzeb i możliwości organizmu. Regularny
trening powinien być poprzedzony wizytą u lekarza i wykonaniem badań
kwalifikacyjnych, zwłaszcza w grupie osób z wysokiego ryzyka
sercowo-naczyniowego czy u pacjentów z uprzednio rozpoznaną chorobą
przewlekłą i przyjmujących na stałe środki farmakologiczne. Istnieje
także szereg bezwzględnych i względnych przeciwwskazań do wykonywania
systematycznych ćwiczeń fizycznych, których obecność może zostać
stwierdzona dopiero po przeprowadzeniu specjalistycznych badań. Do
oczywistych przeciwwskazań należą organiczne, zaawansowane wady serca,
znaczne uszkodzenie narządów wewnętrznych, groźne zaburzenia rytmu
serca, niestabilna choroba wieńcowa czy niewyrównana cukrzyca. Należy
jednak pamiętać, że również niekontrolowane nadciśnienie tętnicze czy
choroba wrzodowa żołądka, a także nawet banalny stan zapalny w
organizmie stanowi przeciwwskazanie do systematycznej aktywności
fizycznej. Niektóre z tych ograniczeń mają charakter czasowy i
obowiązują do czasu wyleczenia lub wyrównania klinicznego.
Po zakwalifikowaniu do wykonywania ćwiczeń fizycznych warto pamiętać,
że większości urazów i uszkodzeń można zapobiec poprzez stopniowe
dochodzenie do pożądanego stopnia wysiłku fizycznego. W początkowym
okresie treningów należy raczej skoncentrować się na większej
częstotliwości ćwiczeń, a nie na ich intensywności. Szczególnie
niebezpieczna jest aktywność fizyczna wykonywana w sposób nagły,
nieregularny, niezaplanowany i ze zbyt dużą intensywnością.
|
|
